Ons werd verteld dat hormonen van het andere geslacht en operaties de geestelijke gezondheid van deze jongeren zouden herstellen. Finland keek het na. Na de medicijnen en de operatie hadden veel meer van hen psychiatrische zorg nodig, niet minder.
Wat Finland vond
Finland stuurt elke jongere die een medische "gender reassignment" wil naar een van twee klinieken van universitaire ziekenhuizen, in Helsinki en Tampere. Onderzoekers onder leiding van dr. Sami-Matti Ruuska, jeugdpsychiater, en prof. Riittakerttu Kaltiala, hoogleraar jeugdpsychiatrie aan de Universiteit van Tampere, haalden de nationale gezondheidsdossiers van ieder van hen op.
Dat zijn 2,083 mensen onder de 23 die tussen 1996 en 2019 naar die klinieken gingen. Elk werd gematcht met acht mensen van hetzelfde geboortejaar en dezelfde woonplaats, 16,643 in totaal. Sommigen werden tot 25 jaar gevolgd. Hun artikel verscheen in april in Acta Paediatrica (Ruuska et al., 2026).
In Finland is specialistische psychiatrische zorg alleen voor ernstige psychische ziekte. Lichte en matige problemen worden door huisartsen behandeld. Een patiënt verlaat de specialistische zorg zodra hij of zij hersteld is.
De nieuwe cijfers
Critici beweerden dat de eerste analyse mensen kan hebben meegeteld die hun medicijnen of operatie nog niet hadden gehad. Dus in september draaiden de auteurs het opnieuw, en lieten ze de klok pas lopen na ieders laatste stap: hormonen van het andere geslacht, borstverwijdering of genitale chirurgie (Ruuska et al., sept. 2026).
- Vóór hun eerste bezoek aan de genderkliniek had 19.2% specialistische psychiatrische zorg nodig gehad.
- Op enig moment na hun laatste ingreep gold dat voor 48.9%.
- Hun gematchte leeftijdsgenoten, geteld vanaf dezelfde data, gingen van 14.4% naar 13.2%.
Na hun laatste ingreep hadden deze jongeren ongeveer zes keer zo veel kans als de algemene bevolking om specialistische psychiatrische zorg nodig te hebben. Dat gold zowel voor de mannen als voor de vrouwen die de medicijnen of de operatie hadden gehad.
Ze begonnen gezonder
Finland sluit jongeren met een ernstige, instabiele psychische ziekte uit voordat het hormonen van het andere geslacht geeft. Dus degenen die ze kregen, begonnen in een veel betere toestand dan de andere jongeren in de kliniek.
Het oorspronkelijke aprilartikel laat zien wat er daarna gebeurde (Ruuska et al., 2026). Het telde iedereen die op enig moment specialistische psychiatrische zorg nodig had, van twee jaar na het eerste kliniekbezoek tot het einde van de studie:
- Mannen die hormonen van het andere geslacht of een operatie kregen: 9.8% had vóór de kliniek specialistische psychiatrische zorg nodig. Vanaf twee jaar na hun eerste bezoek gold dat voor 60.7%.
- Vrouwen die hormonen van het andere geslacht of een operatie kregen: 21.6% ervoor. 54.5% erna.
Tel je de geslachten samen, dan is het 19.2% ervoor, hetzelfde vertrekpunt als de septembercijfers, en ongeveer 56% erna.
Waarom is de 48.9% van september lager? Het zijn dezelfde jongeren, anders geteld. De telling van april begint twee jaar na het eerste kliniekbezoek. De telling van september begint pas na de laatste ingreep, die jaren later kan zijn, en dekt dus minder tijd. Tel je het op de ene of de andere manier, dan is het aandeel dat psychiatrische zorg nodig had meer dan verdubbeld. Hun leeftijdsgenoten bleven vlak.
De gezondsten gingen naar binnen. Ze kwamen er ongeveer even ziek uit als de rest in de kliniek.
"Psychiatric needs do not subside after medical gender reassignment," concludeerden de auteurs. Ze voegden toe dat "in some individuals, medical GR appears to be linked to deterioration in mental health."
Bijna 50 critici. De auteurs bewogen niet.
Bijna 50 onderzoekers en clinici ondertekenden een brief van zorg aan het tijdschrift, en andere critici stuurden ook brieven. PsyPost meldt dat de brief het tijdschrift vroeg het artikel te heroverwegen.
De auteurs antwoordden twee keer in druk. In mei draaiden ze de cijfers opnieuw, vanaf vijf jaar of meer na het eerste kliniekbezoek, en vonden hetzelfde verhoogde risico (Ruuska et al., mei 2026). In september deden zij de analyse hierboven, van na de laatste ingreep.
"Some of the critique seems to be driven by an attempt to discredit scientific findings that do not align with the critics' preferred agenda, typical in gender medicine," schreven zij in mei. "The scientific and ethical responsibility invoked is fulfilled not by withholding inconvenient evidence, but by ensuring that the scientific community has access to accumulating information."
De kern
De belofte was dat hormonen van het andere geslacht en operaties het lijden van deze jongeren zouden verlichten. Finland volgde ieder van hen tot 25 jaar. Na hun laatste ingreep had de helft van hen specialistische psychiatrische zorg nodig.
Meer over deze studie: Feiten: Finse registerstudie en ons aprilartikel.
Bronnen
- Ruuska S-M, Tuisku K, Holttinen T, Kaltiala R. "Psychiatric Morbidity Among Adolescents and Young Adults Who Contacted Specialised Gender Identity Services in Finland in 1996–2019: A Register Study." Acta Paediatrica 115(7):1545–1553, 2026. doi:10.1111/apa.70533
- Ruuska S-M, Tuisku K, Holttinen T, Kaltiala R. "Response to the Critique by Edmiston et al., Banos et al. and Sandri et al. of Ruuska et al." Acta Paediatrica 115(9):2044–2045, 2026. doi:10.1111/apa.70618
- Ruuska S-M, Tuisku K, Holttinen T, Kaltiala R. "Response to the Critique by Banos et al. of Ruuska et al." Acta Paediatrica, 15 september 2026. doi:10.1111/apa.70767
- Eric W. Dolan, PsyPost, 18 oktober 2026
Omslagfoto: Pixabay via Pexels