Problemem nie są badania. Problemem jest odpowiedź ustalona, zanim się w ogóle zacznie.
Oto, co badacze napisali w podsumowaniu federalnego grantu, zanim zebrali choć jeden wynik: "They expect that top surgery will reduce the body's stress burden." A efekt, który wskazują: dowody "could strengthen support for access to gender-affirming care."
Taka jest konkluzja, na którą liczą, wpisana do aplikacji. Wyników jeszcze nie ma.
Konkluzja jest w aplikacji
Badanie nazywa się "Gender-Affirming Chest Surgery and Allostatic Load in Transgender Men and Non-Binary Individuals." Bada podwójne mastektomie w celu zmiany płci u zdrowych kobiet oraz "allostatic load," czyli zużycie, jakie długotrwały stres zostawia na ciele, za pomocą badań krwi i ankiet w telefonie przed operacją i po niej.
Podsumowanie podaje też jako rzecz ustaloną, że "we know that top surgery improves mental health." Badanie jest przedstawione jako kolejny krok czegoś, co zdaniem badaczy już działa, a nie jako pytanie otwarte.
Dobre badanie pyta o coś, czego odpowiedzi nie zna. To badanie podaje odpowiedź, której oczekuje.
Za co zapłaciła Ottawa
W wrześniu 2026 Canadian Institutes of Health Research (CIHR), federalna agencja, która finansuje badania nad zdrowiem, zatwierdziła dwa czteroletnie granty na badania nad operacjami zmiany płci w Toronto. Razem to 1 399 207 dolarów.
Oba pochodzą z programu CIHR "Advancing 2S/LGBTQI+ Health Through Research", który w tym roku sfinansował 22 zespoły.
Dotacja 1: 700 000 dolarów dla University of Toronto (wpis CIHR)
- Opisane wyżej badanie podwójnych mastektomii w celu zmiany płci.
- Główni badacze: sześcioro, na czele z Massieh Moayedi. Jedną z nich jest chirurg ze Women's College Hospital, dr Kathleen Armstrong.
Dotacja 2: 699 207 dolarów dla Women's College Hospital (wpis CIHR)
- Tytuł: "Improving Gender-Affirming Surgical Care Through Digital Patient-Reported Outcomes: Implementing the GENDER-Q at Women's College Hospital."
- Główny badacz: dr Armstrong.
- Co robi: osoby ubiegające się o operację zmiany płci wypełniają przed wizytą kwestionariusz GENDER-Q, a odpowiedzi trafiają do elektronicznej dokumentacji szpitala.
Co powiedziała chirurg
W artykule z 21 października w czasopiśmie branżowym Canadian Healthcare Technology dr Armstrong nazwała to finansowanie:
> "an important commitment by the Canadian government to the health and rights of transgender people and the broader 2SLGBTQI+ community, at a time when we have seen other countries move away from these commitments."
Dodała, że pomoże to "advocate for equitable access."
Ma rację, że inne kraje się wycofują. Zrobiły to po sprawdzeniu dowodów.
Jak stoją inne kraje
- Anglia: Cass Review (kwiecień 2024), niezależny przegląd dla NHS, uznał dowody stojące za „medycyną gender” u dzieci i nastolatków za "remarkably weak." NHS England przestała rutynowo przepisywać blokery dojrzewania przy dysforii płciowej.
- Szwecja: W 2022 roku National Board of Health and Welfare stwierdziła, że ryzyko blokerów dojrzewania i hormonów płci przeciwnej u małoletnich prawdopodobnie przeważa nad korzyściami, i ograniczyła je do wyjątkowych przypadków.
- Finlandia: Krajowe wytyczne COHERE Finland (2020) stawiają u małoletnich na pierwszym miejscu terapię rozmową i mówią, że operacja nie jest dla małoletnich.
- Stany Zjednoczone: Przegląd HHS (2025) ocenił pewność dowodów na medyczną zmianę płci u małoletnich jako "very low."
A co z małoletnimi?
Wpisy grantów CIHR nie podają przedziału wieku. Nie twierdzimy, że te granty obejmują małoletnich. Oto, co jest udokumentowane:
- Women's College Hospital nie ma dolnej granicy wieku operacji. Szpital powiedział National Post w 2023 roku, że większość pacjentów ma ponad 18 lat.
- Dr Armstrong była pierwszą autorką badania z maja 2026 w BMJ Open o 35 dziewczynkach w wieku od 13 do 18 lat, które ubiegały się o podwójną mastektomię albo już ją przeszły.
Jak wyglądałyby uczciwe badania
Kanada potrzebuje lepszych dowodów na temat operacji zmiany płci. Właśnie dlatego pytania powinny być otwarte: czy usunięcie zdrowych piersi poprawia zdrowie na dłuższą metę, czy nie? Co się dzieje z kobietami, które tego żałują? Kogo obejmuje obserwacja i jak długo?
Badania, które startują od odpowiedzi, jaką mają nadzieję znaleźć, tych pytań nie rozstrzygną. Kanada powinna finansować badania zaprojektowane tak, żeby się dowiedzieć — jakikolwiek będzie wynik — i zlecić niezależny przegląd dowodów, tak jak już zrobiły to Anglia, Szwecja, Finlandia i USA.
Pacjentom należą się dowody, nie oczekiwania.
Zdjęcie: Georgios Tzanakos / Wikimedia Commons, CC BY 3.0